Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi przygotowało projekt przepisów, który wprowadza istotną zmianę w systemie dopłat bezpośrednich. Od kampanii 2026 kluczowe znaczenie będzie miał rejestr rolników aktywnych zawodowo prowadzony przez ARiMR. To właśnie wpis do tego rejestru stanie się warunkiem otrzymania płatności.
Zmiana ma uporządkować system i sprawić, by wsparcie trafiało wyłącznie do osób faktycznie prowadzących działalność rolniczą.
Czym będzie rejestr rolników aktywnych zawodowo?
Nowe rozwiązanie zakłada rozszerzenie obecnej ewidencji producentów o dodatkowy element – ocenę aktywności zawodowej rolnika. Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa ma gromadzić dane pozwalające ustalić, czy dana osoba realnie prowadzi gospodarstwo rolne i wykonuje działalność rolniczą.
W praktyce oznacza to, że sam fakt posiadania ziemi czy numeru producenta nie będzie wystarczający do uzyskania dopłat. Kluczowe stanie się potwierdzenie, że w gospodarstwie rzeczywiście prowadzona jest produkcja roślinna lub zwierzęca.
Jak ARiMR będzie weryfikować aktywność?
Zgodnie z zapowiedziami, system ma działać w dużej mierze automatycznie. Agencja będzie opierać się na:
- danych z dotychczas składanych wniosków o dopłaty,
- informacjach z kontroli administracyjnych i terenowych,
- rejestrach zwierząt gospodarskich,
- dokumentach potwierdzających prowadzenie produkcji.
Nowe przepisy mają umożliwić ARiMR podejmowanie decyzji administracyjnych w oparciu o zgromadzone informacje, bez konieczności każdorazowego składania dodatkowych oświadczeń przez rolnika.
Jednocześnie w przypadku wątpliwości Agencja będzie mogła zażądać przedstawienia dokumentów potwierdzających prowadzenie działalności rolniczej.
Kto może zostać wykluczony z dopłat?
Zmiany są wymierzone przede wszystkim w sytuacje, w których dopłaty trafiały do podmiotów formalnie posiadających grunty, ale nieprowadzących rzeczywistej działalności rolniczej.
W szczególności ryzyko utraty prawa do wsparcia może dotyczyć:
- właścicieli gruntów oddanych w nieformalną dzierżawę,
- osób nieprowadzących produkcji rolnej,
- podmiotów wykorzystujących system wyłącznie do pobierania dopłat.
Nowe regulacje mają ograniczyć takie przypadki i wzmocnić kontrolę nad przepływem środków publicznych.
Czy rolnicy będą musieli składać dodatkowe dokumenty?
Resort rolnictwa zapowiada, że celem jest maksymalne uproszczenie procedur. W wielu przypadkach dane mają być pobierane automatycznie z istniejących systemów. Jednak w razie potrzeby rolnik może zostać poproszony o przedstawienie dokumentów potwierdzających:
- sprzedaż produktów rolnych,
- zakup środków do produkcji,
- prowadzenie hodowli lub upraw,
- inne działania świadczące o aktywnej działalności.
W praktyce oznacza to, że warto zadbać o przejrzystą dokumentację gospodarstwa.
Dlaczego wprowadzane są nowe przepisy?
Ministerstwo podkreśla, że celem zmian jest zwiększenie przejrzystości i sprawiedliwości systemu dopłat. Środki z budżetu unijnego i krajowego mają trafiać do producentów faktycznie pracujących w rolnictwie, a nie do podmiotów funkcjonujących wyłącznie formalnie.
Nowy rejestr ma również ułatwić kontrolę i ograniczyć nadużycia, co jest istotne w kontekście wymogów Komisji Europejskiej dotyczących prawidłowego wydatkowania funduszy Wspólnej Polityki Rolnej.
Od kiedy zmiany wejdą w życie?
Planowany termin obowiązywania nowych przepisów to kampania dopłat bezpośrednich 2026. Oznacza to, że już w najbliższych miesiącach rolnicy powinni śledzić szczegóły legislacyjne i przygotować się na ewentualną weryfikację.
Warto zwrócić uwagę, że choć sama konstrukcja rejestru ma charakter administracyjny, jej skutki będą bezpośrednio odczuwalne finansowo. Brak spełnienia kryteriów aktywnego rolnika może oznaczać odmowę przyznania płatności.
Co powinni zrobić rolnicy już teraz?
Choć szczegółowe rozporządzenia wykonawcze są jeszcze procedowane, rozsądne będzie:
- uporządkowanie dokumentacji sprzedaży i produkcji,
- weryfikacja formalnych umów dzierżawy,
- sprawdzenie aktualności danych w ARiMR,
- monitorowanie komunikatów ministerstwa i Agencji.
Zmiany zapowiadane przez resort oznaczają wyraźne przesunięcie akcentu z samego posiadania gruntów na faktyczne prowadzenie działalności rolniczej. W kolejnych miesiącach temat ten będzie jednym z kluczowych elementów systemu dopłat bezpośrednich w Polsce.